Af en toe vinden er gebeurtenissen in het leven plaats waar je alleen maar van kan dromen, voor mij was dat niet het moment dat ik het boek van Claudia Roden mocht vertalen maar wel het moment dat ik samen met twaalf andere vrouwen een diner voor haar gekookt heb waar zij op onze uitnodiging aanschoof en we de kans kregen om deze bijzondere vrouw een avond in ons midden te hebben.

We waren met 14 vrouwen met een gemeenschappelijke liefde, namelijk de recepten van Claudia. Van te voren was afgesproken dat iedereen een gedeelte van het diner zou koken. Het leek ons leuk om haar recepten als uitgangspunt te nemen, dit bleek een schot in de roos. Natuurlijk wist ze dat haar boeken in keukens over de hele wereld gebruikt worden, maar een Amsterdamse groep dames die zo enthousiast haar recepten klaar maakte ontroerde haar. Er was eigenlijk maar een probleem, als 14 enthousiastelingen aan het koken slaan krijg je eten voor een heel weeshuis. 's Nachts om half 3 bracht ik een geheel voldane Claudia terug naar haar hotel en nog steeds als ik met haar correspondeer begint ze over deze mooie avond.

Als je zoveel kookboeken ziet en leest mag het bijzonder genoemd worden als er een auteur zo uitspringt voor je, waarom is dat?

Toen ik ruim twintig jaar geleden in de kookboekhandel begon was net de Nederlandse vertaling van het Midden-Oosten kookboek van Claudia Roden verschenen. Een kleine pocket met behalve recepten uit het Midden-Oosten ook veel verhaal en uitleg van ingrediënten. Een juweel wat nu jaren en velen kookboeken later nog steeds een vast plekje naast mijn bed heeft en waar ik nog altijd voor het slapen gaan met veel plezier in lees. De eerste couscous, de eerste tajine de eerste kibbeh, ik heb het allemaal uit haar boek gehaald. Inmiddels weet ik dat de Mediterrane keuken voor mij de meest inspirerende is, waarbij mijn voorkeur uitgaat naar de gerechten uit de Noord-Afrikaanse landen. Juist deze landen komen in de boeken van Claudia veel aan bod. Haar boeken hebben mij deze keukens leren kennen.

Ook al lang geleden zag ik Claudia Roden in een van de eerste BBC kookprogramma's waar ze op onnavolgbare wijze de mediterrane keuken in beeld bracht. Nog steeds als ik de kookprogramma's op de BBC zie denk ik verlangend aan haar serie. Zonder fratsen, overdreven humor en aanstellerij die we nu zo vaak tegen komen in deze programma's kookte ze samen met mensen bij hun thuis allerlei authentieke gerechten. Je zag waar ze de boodschappen deden hoe de producten uitgezocht werden en vervolgens hoe met veel liefde de gerechten klaar gemaakt werden. Deze serie leerde mij dat je pas echt koken leert door dat met anderen samen te doen. Authentieke Franse gerechten leer je het best in een kleine boeren keuken in Frankrijk zelf. Zeker is dat haar mooie stem een belangrijke rol speelde in de uitstraling van de serie. De televisie serie resulteerde in haar tweede boek "De Mediterrane keuken".

Claudia Roden

Claudia Roden werd in 1936 in Zamalek, Egypte geboren in een welgesteld Joods milieu. Ze woonden in een appartement samen met haar ouders en haar twee broers. Er was een nanny om voor de kinderen te zorgen en een Egyptische kok die de maaltijden voor de familie klaar maakte. Veel van het familieleven speelde zich af in en rondom de keuken. Voor de vrouwen was de beste manier om contact te hebben door in de keuken gezamenlijk te gaan koken waarbij de laatste roddels en nieuwtjes over tafel gingen, de sfeer en heerlijke geuren samen met het geklets van de vrouwen maakten het een paradijs voor kinderen.

Claudia ging studeren in Parijs en Londen en na de Suez-crisis in 1956 werd zij samen met haar familie gedwongen om Egypte voorgoed te verlaten. Ze trouwde in Londen en kreeg drie kinderen, het huwelijk hield echter maar kort stand en zo werd ze in het Londen van de zestiger jaren alleenstaand moeder. Zo goed en zo kwaad als het ging probeerden ze een leven op te bouwen maar vooral voor genieters van eten was Engeland in die jaren niet echt goed toeven.. Ze misten de specerijen en geuren die in Egypte de kern vormden van haar bestaan.

Claudia Roden is van mening dat je niet van eten kan genieten als je niets van de cultuur weet. Ze begon aan haar niet te stuiten strijd om in eerste instantie Engeland en later ook de rest van de wereld bekend te maken met de eigenheid van de keuken van het Midden-Oosten. In haar eerste boek legt ze niet alleen uit wat aubergines zijn ook de smaak en het gebruik van olijfolie wordt uitgebreid vertelt. Allemaal ingrediënten die in die jaren zeer ongewoon waren in Noordwest Europa. Het boek werd een hit en een aantal jaren later verscheen een uitgebreidere herziene versie van deze klassieker.

Na het Midden-Oosten en de Mediterrane keuken heeft Claudia Roden zich gestort op de Italiaanse keuken. Ze reisde een jaar lang door het land en schreef hier een boek over dat zelfs in Italië vele prijzen heeft gewonnen, een absolute bijzonderheid voor een vrouw die een kookboek schrijft en bovendien geen Italiaanse van oorsprong is. Dit boek, in Nederland uitgekomen bij Bzztoh, wordt letterlijk door veel mensen stuk gekookt, er komen mensen in mijn winkel die inmiddels aan het derde exemplaar toe zijn, de andere twee zijn door het vele gebruik onleesbaar geworden. -De hoeveelheid vetvlekken en vouwen in een kookboek geven meestal aan of het favoriet is -. De ossobuco met risotto alla milanesa uit dit boek heeft bij mij de meeste vlekken opgeleverd.

Het meeste bijzondere boek wat zij echter heeft geschreven is wel het boek "De Joodse keuken", het boek waar zij 16 jaar mee bezig is geweest wereldwijd vertaald is en als standaardwerk over de Joodse keuken gezien wordt.

"Bestaat de Joodse keuken", een vraag die Claudia zichzelf en honderden anderen gedurende 16 jaar menigmaal gesteld heeft. Na lang wikken en wegen heeft ze echter bedacht: "Er bestaat een Joodse cultuur dus ook een Joodse keuken". Immers alle culturen die de wereld rijk is kent zijn eigen gerechten. Ze stelde zichzelf ten doel om een verzameling aan te leggen van de recepten die de Joden over de hele wereld verspreid hadden. Van Mexico tot Ethiopië en van China tot Europa, overal reisde ze heen en verzamelde, kookte en at ze Joodse gerechten. Een gigantisch project, er was te veel. Gelukkig heeft ze doorgezet, de recepten die ze in haar boek opnam heeft ze haar keuze genoemd, wat het geheel iets overzichtelijker maakte.

Tegenwoordig reist Claudia de hele wereld af waar zij als graag gezien gast, lezingen geeft tijdens allerlei bijeenkomsten over de gastronomie. Van Australië tot China en van Amerika tot Rusland, overal vertelt ze haar verhaal, de passie voor de authenticiteit van eten en haar zoektocht al die jaren naar de Joodse gerechten en hun oorsprong. Als ze geen kookboeken auteur was geworden zou ze als verhalen verteller ook een mooie carrière opgebouwd kunnen hebben. Door al haar reizen waarbij gastronomie natuurlijk de hoofdrol speelt, is ze in aanraking gekomen met zowel de groten der aarde zoals Elizabeth David, Alice Waters en Stephanie Alexander, als met boerinnen in kleine dorpjes bestaand uit een paar huisjes en veel vee, die bij hun thuis voor haar de meest heerlijke maaltijden klaar maakten. Veel informatie die ze van hen kreeg heeft ze opgeschreven maar in haar hoofd zijn nog talloze anekdotes en recepten die nog nooit op papier gezet zijn. Deze verhalen vertelt ze tijdens lezingen en vooral tijdens diners waar wij op onze bijzondere avond ook zo van hebben mogen genieten.